پرولاپس رکتوم (افتادگی روده) ضایعه‌ای است که در آن رکتوم (بخش انتهایی کولون در ناحیه مقعد) ‌کشیده شده و از مقعد بیرون می‌زند. ضعف عضله اسفنکتر مقعد معمولاً با پرولاپس رکتوم در ارتباط است که منجر به نشت مواد دفعی و مخاط از مقعد می‌شود. این بیماری می‌تواند هم در مردان و هم در زنان رخ دهد اما در خانم‌ها شیوع بیشتری دارد.

چرا پرولاپس رکتوم ایجاد می‌شود؟

عوامل مختلفی می‌تواند در بروز پرولاپس رکتوم دخیل باشد. این بیماری ممکن است در نتیجه اعمال فشار بیش از حد هنگام دفع (به دلیل یبوست یا مشکلات دیگر) و یا به دنبال زایمان طبیعی رخ دهد. به ندرت، ممکن است پیش‌زمینه ژنتیکی نیز در ابتلا به این بیماری مؤثر باشد.
به نظر می‌رسد که پرولاپس رکتوم بخشی از روند پیری در بسیاری از بیمارانی است که لیگامان‌های حمایت کننده رکتوم در داخل لگن آن‌ها دچار کشیدگی شده و یا عضله اسفنکتر مقعد ضعیف شده است.
گاهی پرولاپس رکتوم منجر به اختلال عملکرد عضلات کف لگن و همچنین بی‌اختیاری ادرار و پرولاپس احشاء لگنی می‌شود. بیماری‌های مربوط به اعصاب همچون قطع طناب نخاعی یا بیماری‌های ستون فقرات نیز می‌توانند منجر به ایجاد پرولاپس شوند. هر چند در بسیاری از موارد، دلیل قطعی بروز بیماری تشخیص داده نمی‌شود.

آیا پرولاپس رکتوم همان هموروئید است؟

برخی نشانه‌های پرولاپس رکتوم و هموروئید ممکن است یکسان باشد مانند خونریزی و یا مشاهده بافتی که از رکتوم بیرون زده است اما پرولاپس رکتوم شامل بیرون زدگی بخشی از روده است که در بخش بالاتری از مقعد قرار گرفته است در حالی که هموروئید نزدیک به دهانه مقعد ایجاد می‌شود.

پرولاپس رکتوم چگونه تشخیص داده می‌شود؟

پزشک معمولاً با بررسی دقیق سابقه بیمار و انجام آزمایش‌های کامل آنورکتال، این مشکل را تشخیص می‌دهد. در حالت معمول، پرولاپس رکتوم ممکن است «مخفی» یا داخلی باشد که به این ترتیب تشخیص را برای پزشک دشوارتر می‌کند. در این موارد، انجام نوعی تصویربرداری تخصصی با اشعه X که به نام ویدئو دفکوگرافی شناخته می‌شود می‌تواند مفید باشد. این نوع تصویربرداری در شرایطی که بیمار همانند حالت اجابت مزاج قرار گرفته است، انجام می‌شود که نتیجه آن در تشخیص اینکه آیا جراحی می‌تواند مفید واقع شود و اینکه چه عملی برای بیمار مناسب است، به پزشک کمک می‌کند. همچنین مانومتری آنورکتال برای ارزیابی عملکرد عضلات اطراف رکتوم قابل استفاده است.

پرولاپس رکتوم چگونه درمان می‌شود؟

با وجود اینکه یبوست طولانی مدت و فشار آوردن هنگام دفع می‌تواند منجر به بروز پرولاپس رکتوم شود اما اصلاح این مشکلات نمی‌تواند به سادگی موجب بهبود پرولاپس گردد. در درمان قطعی پرولاپس رکتوم، روش‌های جراحی مختلفی وجود دارد.
در درمان بسیاری از بیماران دچار پرولاپس رکتوم، انجام جراحی شکمی یا رکتوم پیشنهاد می‌شود. در بیماران خاص ممکن است برای جراحی شکمی، از روش لاپاروسکوپی استفاده شود. در انتخاب روش جراحی شکمی یا رکتوم عوامل بسیاری وجود دارد که از جمله شامل سن، شرایط فیزیکی، اندازه پرولاپس و نتایج حاصل از آزمایش‌های مختلف می‌شود.

درمان تا چه حد موفقیت‌آمیز است؟

با جراحی پرولاپس رکتوم توسط یک جراح متخصص و با تجربه، بیشتر بیماران به طور کامل از علائم بیماری رهایی می‌یابند و یا به طور قابل ملاحظه‌ای از شدت علائم آن‌ها کاسته می‌شود. موفقیت جراحی پرولاپس رکتوم به عوامل بسیاری بستگی دارد که شامل موقعیت قرارگیری عضله اسفنکتر مقعد پیش از جراحی (پرولاپس داخلی یا خارجی) و شرایط کلی بیمار می‌باشد. چنانچه عضلات اسفنکتر مقعد ضعیف شده باشند (چه به دلیل پرولاپس رکتوم یا هر دلیل دیگری)، این عضلات پس از بهبود پرولاپس، قدرت خود را دوباره به دست می‌آورند. نتیجه نهایی جراحی بر روی عملکرد روده ممکن است پس از یک سال حاصل شود. بعد از انجام جراحی باید از بروز یبوست مزمن و اعمال فشار بیش از حد جلوگیری نمود.

فیلم پرولاپس