هموروئید

هموروئیدها بالشتک‌های عروقی هستند که در اثر فشار و التهاب، بزرگ شده و باعث خونریزی می‌شوند. در واقع، بالشتک‌های هموروئیدی قسمتی از آناتومی طبیعی انسان است. هموروئید یکی از شایع‌ترین مشکلات جوامع می‌باشد. این بیماری قابلیت بروز در هر سن و جنسی را دارد. حداقل 50% افراد بالای 50 سال علائم هموروئید را تجربه می‌کنند. معمولاً بیماران هر علامتی در ارتباط با مشکلات مقعدی از قبیل خارش، توده، درد، تورم، خونریزی و بیرون زدگی را هموروئید می‌نامند در حالی که این علائم می‌تواند در بیماری‌های دیگر نیز بروز کند.
خوشبختانه امروزه گزینه‌های مؤثر بسیاری برای درمان هموروئید در دسترس است. بیشتر افراد با درمان‌های معمولی و تغییر در سبک زندگی می‌توانند علائم هموروئید را کاهش ‌دهند.

علائم

علائم هموروئید شامل موارد ذیل می‌شود:

  • خونریزی بدون درد حین دفع: بیمار ممکن است مقدار اندکی خون شفاف را در دستمال توالت یا کاسه توالت مشاهده کند
  • خارش یا سوزش در ناحیه مقعد
  • درد یا ناراحتی مقعد
  • احساس توده و بیرون زدگی در اطراف مقعد هنگام دفع مدفوع
  • برآمدگی در نزدیکی مقعد که معمولاً حساس و دردناک است
  • ترشح مدفوع روی لباس زیر

علائم هموروئید معمولاً وابسته به محل آن است. هموروئیدها دو دسته هستند: داخلی و خارجی.

  • هموروئید داخلی در داخل رکتوم قرار می‌گیرد بنابراین بیمار معمولاً نمی‌تواند آن را ببیند و یا حس کند و معمولاً ناراحتی خاصی نیز ایجاد نمی‌کند. به هر حال، فشار آوردن هنگام خروج مدفوع باعث آسیب به سطح حساس هموروئید شده و موجب خونریزی می‌شود. در برخی موارد نیز فشار آوردن می‌تواند موجب خارج شدن هموروئید داخلی از مقعد ‌شود. این عارضه به نام بیرون زدگی هموروئید (Protruding or Prolapsed Hemorrhoid) شناخته می‌شود.
  • هموروئید خارجی، زیر پوست و پیرامون مقعد شکل می‌گیرد که در مواقع تحریک شدن موجب خارش و خونریزی می‌شود. در برخی موارد، خون در هموروئید خارجی جمع شده و لخته‌ای تشکیل می‌شود که درد شدید، تورم و التهاب را به همراه دارد (هموروئید ترومبوزه).

عوامل ایجاد هموروئید

هنگامی که شبکه عروقی پیرامون مقعد تحت فشار قرار می‌گیرد، تمایل به کشش دارند که موجب تورم و بیرون زدگی آن‌ها می‌شود. عروق متورم (بالشتک های هموروئیدی) می‌توانند موجب افزایش فشار در ناحیه پایین رکتوم شوند. عوامل اعمال فشار به ناحیه مقعد عبارتند از:

  • اعمال فشار بیش از حد برای خروج مدفوع
  • نشستن طولانی مدت هنگام اجابت مزاج
  • یبوست یا اسهال طولانی مدت که منجر به زور زدن برای خروج مدفوع می‌شود
  • چاقی
  • حاملگی
  • ارثی بودن بیماری

این احتمال وجود دارد که از لحاظ ارثی نیز بدن فرد مستعد بیماری هموروئید باشد. احتمال ایجاد هموروئید با افزایش سن بیشتر می‌شود زیرا بافتی که بالشتک‌ها را در رکتوم و مقعد نگه می‌دارد با گذر سن، ضعیف‌تر شده و کشیده می‌شود.

درمان

در اکثر موارد، درمان هموروئید شامل مراحلی است که بیمار خود می‌تواند آن‌ها را دنبال ‌کند؛ به عنوان مثال تغییر سبک زندگی. در برخی موارد نیز درمان دارویی یا انجام جراحی ضرورت می‌یابد.

درمان دارویی

اگر هموروئید خفیف باشد و ناراحتی اندکی ایجاد ‌کند، موارد زیر توصیه می‌شود:

  1. اصلاح عادات اجابت مزاج
  2. اصلاح رژیم غذایی (رژیم پُر فیبر، مصرف مایعات فراوان)
  3. اجابت مزاج منظم و روان
  4. استفاده از پُماد و یا کِرم‌هایی برای استعمال خارجی که توسط پزشک تجویز خواهد شد. این محصولات معمولاً محتوی مواد بی‌حس کننده یا هیدروکورتیزون است که به طور موقت درد و خارش را تسکین می‌دهد.

کِرم‌های پوستی و محصولات مشابه آن را بیش از یک هفته استفاده نکنید (مگر اینکه پزشک تجویز کرده باشد). این محصولات عوارض جانبی مانند ایجاد جوش‌های پوستی، التهاب و نازک شدن پوست را به همراه دارند.

روش‌های با ‌تهاجم کم

اگر در هموروئید خارجی لخته خون شکل گیرد، به آن هموروئید ترومبوزه گویند. در این شرایط، پزشک شما می‌تواند با یک برش ساده آن را خارج کند که درمانی اورژانسی می‌باشد.
در هموروئیدهای درجه 1 و 2 که با خونریزی و درد همراه هستند، پزشک ممکن است روش‌های کم‌تهاجمی را برای شما توصیه کند. این روش‌های درمانی می‌توانند در مطب پزشک نیز انجام گیرند.

  • + -

    بستن با حلقه کشی(Rubber band ligation)

    پزشک توسط ابزارهایی دور پایه هموروئید داخلی را یک یا دو حلقه لاستیکی می‌بندد تا جریان خون به هموروئید قطع شود. هموروئید خشک شده و پس از یک هفته جدا می‌شود. این روش برای بسیاری از بیماران مفید است. بستن نوار به دور هموروئید ممکن است راحت نباشد و پس از روز خونریزی ایجاد کند اما تنها در مواردی نادر، این خونریزی شدید خواهد بود.
  • + -

    تزریق مواد اسکلروزان (اسکلروتراپی-Sclerotherapy)

    در این روش، پزشک به منظور کوچک شدن هموروئید یک محلول شیمیایی را به بافت هموروئید تزریق می‌کند. تزریق به راحتی انجام شده و درد قابل توجهی ندارد اما نمی‌تواند مانند روش انعقاد با نوار لاستیکی مؤثر باشد.
  • + -

    انعقاد به وسیله اشعه لیزر، مادون قرمز یا بایپولار

    استفاده از تکنیک‌های انعقادی به وسیله لیزر، پرتوهای مادون قرمز و یا گرما نیز امکان‌پذیر است. این تکنیک‌ها موجب خشک شدن هموروئید داخلی می‌شود. انعقاد به وسیله اشعه لیزر، مادون قرمز یا بایپولار عوارض جانبی دارد و احتمال بازگشت هموروئید در این روش‌ها نسبت به روش انعقاد با حلقه لاستیکی بیشتر است.

روش‌های جراحی

در شرایطی که روش‌های ذکر شده مؤثر نبوده و یا بیمار هموروئید بزرگی داشته باشد، پزشک معمولاً روش‌های جراحی تهاجمی را توصیه می‌کند. این جراحی‌ها می‌توانند به صورت سرپایی انجام شده یا با بیهوشی عمومی انجام پذیرد.

  • + -

    برداشتن هموروئید

    در روش جراحی (هموروئیدکتومی)، جراح بافت هموروئیدی که خونریزی ایجاد می‌کند را بر می‌دارد. در این روش جراحی، تکنیک‌های متفاوتی می‌تواند مورد استفاده قرار گیرد. جراحی می‌تواند با بی‌حسی موضعی، بی‌حسی از طریق ستون فقرات و یا بیهوشی عمومی انجام پذیرد. هموروئیدکتومی مؤثرترین روش و کامل‌ترین راه برای برداشتن هموروئید است اما بیشترین احتمال ایجاد مشکلات حین جراحی و پس از آن را نیز به همراه دارد که شامل مشکل موقت در تخلیه مثانه و احتمال ترشح و خونریزی می‌باشد. اکثر بیماران بعد از جراحی، درد خواهند داشت که مصرف مسکن‌ها در تسکین درد مؤثر خواهد بود. همچنین استفاده از لگن آب گرم نیز به تسکین درد کمک می‌کند.
  • + -

    منگنه زدن هموروئید (Hemorrhoid Stapling)

    این روش، هموروئیدکتومی منگنه‌ای یا هموروئیدوپکسی با استپلر نامیده می‌شود که از جریان خون به بافت هموروئید جلوگیری می‌کند و قسمتی از مخاط شُل رکتوم را برداشته و هموروئید را بالا می‌کشد. این عمل عموماً با درد کمتری نسبت به هموروئیدکتومی همراه است و اجازه می‌دهد که بیمار سریع‌تر به فعالیت معمول خود باز ‌گردد. هموروئیدوپکسی با استپلر در هموروئیدهای وسیع و با درجه 3 و 4 مؤثرتر است و با عوارض کمتری نیز همراه خواهد بود.