درمان بیماری‌های کولون

اگر فردی با یکی از بیماری‌های کولون تشخیص داده شود و یا مبتلا به یکی از بیماری‌های کولون باشد می‌تواند در مورد گزینه‌های درمان خود با پزشک مشورت داشته باشد. در این جلسه ممکن است پزشک به این نتیجه برسد که انجام جراحی ضروری است. جراحی کولون برای درمان مشکلات زیر مطرح می‌شود:

  • سرطان کولون
  • کولیت اولسراتیو
  • بیماری دیورتیکولار
  • بیماری کرون

جراحی کولون

در این جراحی، قسمتی از کولون که آسیب دیده است بریده می‌شود و دو سر ناحیه برش خورده مجدداً به یکدیگر وصل می‌شوند. هدف از جراحی، بازیابی کارایی کولون است. در برخی موارد که کولون و یا رکتوم کارایی طبیعی خود را از دست می‌دهند و امکان برقراری پیوند کولون نمی‌باشد جهت خروج مدفوع، انتهای روده (کولون یا روده باریک) به طور موقت یا دائم از جدار شکم بیرون گذاشته می‌شود که به آن استوما گفته می‌شود. انتهای روده از این طریق به یک کیسه خارجی متصل می‌شود تا مدفوع در آن جمع‌آوری گردد. این روش، کولوستومی یا ایلئوستومی نامیده می‌شود. در برخی موارد کولوستومی قابل بازگشت است.
جراحی کولون معمولاً به صورت جراحی باز انجام می‌پذیرد که نیازمند ایجاد یک برش بزرگ است. امروزه با پیشرفت تکنولوژی و تکنیک‌های جدید جراحی، گزینه‌های کم‌تهاجمی که به کارآمدی جراحی‌های باز هستند، در دسترس می‌باشند. جراحی کم‌تهاجمی کولون معمولاً میزان درد و زخم ناشی از جراحی را می‌کاهد و روند بهبودی را تسریع می‌کند. در مورد ضرورت و امکان انجام روش باز و لاپاروسکوپی باید با جراح کولورکتال خود مشورت نمایید.

  • + -

    جراحی باز کولون

    در یک جراحی باز کولون، جراح:

    • بر حسب نوع ضایعه و نوع عمل جراحی، یک برش در خط وسط ایجاد می‌کند.
    • ناحیه آسیب دیده به انضمام قسمت کوچکی از بافت سالم کولون را در هر سمت ضایعه قطع کرده و برمی‌دارد.
    • در مورد سرطان‌های کولون، جراح کولورکتال معمولاً قسمتی از غدد لنفاوی و نسوج آلوده را نیز برمی‌دارد.
    • دو بخش کولون را به یکدیگر متصل کرده و در صورت لزوم، استومایی برای خروج مدفوع ایجاد می‌کند.
    • در مرحله نهایی، برش ایجاد شده را با بخیه یا منگنه‌های جراحی می‌بندد.
  • + -

    جراحی کم‌تهاجمی کولون

    در یک جراحی کم‌تهاجمی کولون(لاپاراسکوپی)، جراح:

    • مجموعه‌ای از برش‌های 2 سانتیمتری و یک برش 10 سانتیمتری بر روی شکم ایجاد می‌کند.
    • یک دوربین کوچک به نام لاپاروسکوپ را از طریق یکی از برش‌ها وارد شکم می‌کند تا تصویر فضای داخل شکم را بر روی مانیتور مشاهده کند.
    • ابزارهای پیشرفته مخصوص جراحی کم‌تهاجمی را از طریق برش‌های کوچک وارد می‌کند تا قسمتی از کولون را که توسط وسایل لاپاروسکوپی جدا شده است از طریق برش 10 سانتیمتری زیر شکم خارج کند.
    • در این روش، قسمت آسیب‌دیده کولون به انضمام قسمتی از بافت سالم را برمی‌دارد.
    • دو قسمت روده را به یکدیگر متصل کرده و در صورت لزوم استوما را ایجاد می‌کند.
    • در مرحله نهایی، هر یک از برش‌ها را به وسیله بخیه می‌بندد.
  • + -

    مزایای جراحی کم‌تهاجمی

    در حالی که جراحی باز کولون نیاز به ایجاد برشی وسیع دارد، جراحی‌ کم‌تهاجمی کولون با ایجاد برش‌های کوچک، برای برخی بیماران همان کارایی را خواهد داشت. جراحی کم‌تهاجمی مزایایی برای بیمار به همراه دارد که عبارتند از:

    • درد کمتر بعد از جراحی
    • زخم‌های کوچکتر
    • کوتا‌ه‌تر شدن دوره بستری در بیمارستان
    • بهبودی سریع‌تر و بازگشت به فعالیت‌های معمول (بیماران با جراحی کم‌تهاجمی کولون معمولاً زودتر از بیمارانی که تحت جراحی باز قرار گرفته‌اند، به فعالیت‌های معمول خود باز می‌گردند).

    لازم به ذکر است که ضرورت‌های جراحی لاپاروسکوپی عبارتند از:

    • وسایل مصرفی و امکانات مناسب
    • مهارت جراح
    • هزینه بیشترنسبت به روش باز
    • عدم توافق همه جراحان نسبت به نتایج این روش در عمل سرطان های کولورکتال
    • عدم کاربرد این روش در عمل‌های تکراری
    • عدم کاربرد در ضایعات وسیع و چسبندگی های وسیع
    • عدم کارآیی در ضایعات متعدد
    • در صورت عدم موفقیت در روش لاپاراسکوپی بایستی امکان تبدیل به عمل باز را در نظر داشت.
  • + -

    بعد از جراحی

    بدون توجه به نوع جراحی (باز یا کم‌تهاجمی)، بهبودی بیمار نیازمند گذشت زمان است. اگر بیمار تحت جراحی برش کولون قرار گرفته باشد، برای چند روز اول بعد از جراحی از خوردن منع خواهد شد. در این مدت مایعات و داروهای تجویز شده را از طریق تزریق درون وریدی دریافت می‌کند. احتمالاً بیمار برای مدتی پس از جراحی، احساس خستگی و ضعف همراه با یبوست را تجربه می‌کند.
    پس از جراحی برداشتن رکتوم، بیماران به دلیل از دست دادن قسمت ذخیره‌ای روده، برای مدتی (چند ماه) دچار تکرر در دفع می‌شوند که بایستی با رعایت رژیم غذایی، ترتیب مناسب در اجابت مزاج و تجویز برخی داروهای کمکی این عارضه را درمان کرد.